Favorilerim

Dizi & Film

The Toys That Made Us

Bir oyuncak nasıl nesiller boyunca hatırlanan küresel bir markaya dönüşür? The Toys That Made Us, çocukluğumuzun tanıdık oyuncaklarının ardındaki şaşırtıcı tasarım, üretim ve marka hikâyelerinin peşine düşüyor. LEGO’dan Barbie’ye, Star Wars figürlerinden Transformers ve My Little Pony’ye uzanan seri; bugün popüler kültürün parçası hâline gelen ürünlerin ilk fikirden mağaza raflarına uzanan yolculuğunu, onları yaratan tasarımcılar, yöneticiler ve koleksiyonerlerin anlatımlarıyla ele alıyor. Başarıların yanı sıra beklenmedik kararları, rekabeti ve zaman zaman başarısızlıkları da mizahi bir anlatımla aktaran yapım; nostaljiyi tasarım, yaratıcılık ve marka dünyasıyla buluşturan eğlenceli bir seyir deneyimi sunuyor. Ürünlerin ardındaki hikâyeleri ve bugün hâlâ hayatımızda olan markaların nasıl doğduğunu merak edenler, belgesel serisini Netflix üzerinden Türkçe seslendirme ve altyazı seçenekleriyle izleyebilirler.

The Toys That Made Us – Netflix (https://www.netflix.com/tr/title/80161497) 

Perfect Days

Wim Wenders’ın yönettiği Perfect Days, Tokyo’da umumi tuvalet temizleyicisi olarak çalışan Hirayama’nın sade ve düzenli hayatını merkezine alıyor. Günlerini işi, kasetlerden dinlediği müzikler, kitapları, fotoğraf tutkusu ve küçük gündelik ritüelleriyle geçiren Hirayama’nın yaşamı, beklenmedik karşılaşmalarla yavaş yavaş değişmeye başlıyor. Büyük olaylar yerine hayatın çoğu zaman gözden kaçırdığımız küçük anlarına odaklanan film; rutin, yalnızlık, mutluluk ve “yeterince iyi bir hayatın” ne anlama gelebileceği üzerine dingin bir anlatı kuruyor. Kōji Yakusho’ya Cannes Film Festivali’nde En İyi Erkek Oyuncu ödülünü kazandıran ve En İyi Uluslararası Film dalında Oscar adaylığı elde eden yapımı Türkiye’de MUBI üzerinden izleyebilirsiniz.

Perfect Days – MUBI (https://mubi.com/tr/tr/films/perfect-days)

The Secret Life of Walter Mitty

Hayallerinde dünyayı dolaşan ama gerçek hayatında güvenli rutininden pek uzaklaşmayan Walter Mitty’nin hikâyesi, kayıp bir fotoğraf karesinin peşine düşmesiyle bambaşka bir yöne evriliyor. Ben Stiller’ın hem yönetmenliğini üstlendiği hem de başrolünde yer aldığı The Secret Life of Walter Mitty; İzlanda’dan Himalayalar’a uzanan görsel yolculuğunu, konfor alanından çıkmak, merak etmek ve hayatın içine gerçekten karışmak üzerine sıcak bir hikâyeyle birleştiriyor. Seyahat, macera ve iyi hissettiren filmleri sevenler için keyifli bir seçenek olan yapımı Türkiye’de Disney+ üzerinden izleyebilir, Apple TV Store üzerinden kiralayabilirsiniz.

The Secret Life of Walter Mitty – Disney+(https://www.disneyplus.com/tr-tr/movies/walter-mittynin-gizli-yasami/3mLNWw23zD4R) 

The Wild Robot – Vahşi Robot

Issız bir adada mahsur kalan Roz adlı robot, hayatta kalabilmek için doğayı ve adadaki canlıların dünyasını anlamayı öğrenmek zorundadır. Ancak yolculuğu zamanla yalnızca uyum sağlamaktan çıkar; beklenmedik bir şekilde bakım verme, aidiyet ve dostluk üzerine bir hikâyeye dönüşür. Peter Brown’ın çok satan kitap serisinden uyarlanan The Wild Robot, teknoloji ile doğayı karşı karşıya getirmek yerine aralarındaki ilişkiyi empati, öğrenme ve farklılıklarla birlikte yaşama üzerinden ele alan görsel açıdan güçlü bir animasyon. Çocuklara olduğu kadar yetişkinlere de farklı katmanlar sunan film, animasyon ve bilimkurgu dünyasına sıcak bir alternatif arayanlar için dikkat çekici bir yapım. Türkiye’de güncel olarak Netflix üzerinden izlenebiliyor; ayrıca Apple TV Store ve Amazon Video’da kiralama/satın alma seçenekleri bulunuyor.

The Wild Robot – Netflix (https://www.netflix.com/tr/title/81934566)

The Makanai: Cooking for the Maiko House

Çocukluklarından beri yakın arkadaş olan Kiyo ve Sumire, maiko olma hayallerinin peşinden Kyoto’ya taşınır. Ancak aynı yola birlikte çıkan iki genç kadın zamanla yeteneklerinin ve tutkularının onları farklı yönlere götürdüğünü keşfeder. Hirokazu Kore-eda’nın yönettiği The Makanai: Cooking for the Maiko House; dostluk, gelenek, gündelik yaşam ve kendi yolunu bulma temalarını Japon mutfağının sıcaklığıyla buluşturan dokuz bölümlük sakin bir dizi. Büyük dramatik kırılmalardan çok küçük anların güzelliğine, birlikte yemek yemenin ve bir topluluğun parçası olmanın anlamına odaklanan yapım; yemek kültürü ve farklı yaşam biçimlerini keşfetmek isteyenler için huzurlu bir seyir deneyimi sunuyor. Diziyi Türkiye’de Netflix üzerinden izleyebilirsiniz.

The Makanai: Cooking for the Maiko House – Netflix (https://www.netflix.com/tr/title/81325501)

Kitap

Yaşamak – Yu Hua

Çağdaş Çin edebiyatının en önemli yazarlarından Yu Hua’nın modern klasikler arasında gösterilen romanı Yaşamak, bir zamanlar varlıklı bir ailenin şımarık oğlu olan Fugui’nin yıllara yayılan yaşam öyküsünü merkezine alıyor. Değişen toplumsal koşulların, kayıpların, umutların ve hayatın beklenmedik dönüşlerinin içinden geçen Fugui’nin hikâyesi; sade anlatımının ardında insanın dayanma gücüne, yaşamla kurduğu bağa ve her şeye rağmen devam edebilme becerisine dair güçlü bir anlatı sunuyor. Doğumları ve ölümleri, mutlulukları ve kayıpları aynı doğallıkla kucaklayan eser, farklı bir coğrafyanın hikâyesinden evrensel bir insanlık deneyimine ulaşmak isteyen edebiyatseverler için etkileyici bir okuma seçeneği.

Hemen Her Şeyin Kısa Tarihi – Bill Bryson

Evren nasıl başladı? Dünya’nın yaşını nasıl öğrendik? Atomlardan galaksilere, fosillerden insanın ortaya çıkışına kadar bugün bildiğimiz şeyleri aslında nasıl biliyoruz? Bill Bryson, ödüllü popüler bilim eseri Hemen Her Şeyin Kısa Tarihi ile bilimin en büyük sorularının peşine düşüyor. Fizik, kimya, astronomi, jeoloji ve biyoloji gibi alanları akademik bir ders kitabı dili yerine merak uyandıran hikâyeler, sıra dışı bilim insanları ve şaşırtıcı keşifler üzerinden anlatan eser, bilim dünyasına daha yakından bakmak isteyenler için kapsamlı ama erişilebilir bir yolculuk sunuyor. Aventis ve Descartes ödüllerine de değer görülen kitap, “Bunu nasıl biliyoruz?” diye sormayı seven meraklı okurlar için güçlü bir seçenek.

Çocuk, Köstebek, Tilki ve At – Charlie Mackesy

Bir çocuk, bir köstebek, bir tilki ve bir at... Charlie Mackesy’nin yalın çizimleri ve kısa diyaloglarıyla hayat bulan bu sıra dışı dörtlü; dostluk, nezaket, cesaret, umut, kırılganlık ve yardım istemenin gücü üzerine birlikte yol alıyor. Her yaştan okuyucuya seslenen Çocuk, Köstebek, Tilki ve At, klasik bir kişisel gelişim kitabı olmaktan çok, zaman zaman dönüp birkaç sayfasına yeniden bakmak isteyeceğiniz görsel bir yol arkadaşını andırıyor. Dünya çapında milyonlarca okura ulaşan eser, daha sonra Oscar ve BAFTA ödüllü bir kısa animasyona da uyarlandı. Yoğun bir günün arasında kısa bir mola vermek ve hayatın sade ama önemli sorularına başka bir pencereden bakmak isteyenler için sıcak bir okuma deneyimi sunuyor.

Ağaçların Gizli Yaşamı – Peter Wohlleben

Bir ormana baktığımızda yalnızca yan yana duran ağaçları mı görüyoruz? Alman ormancı ve yazar Peter Wohlleben, Ağaçların Gizli Yaşamında bu tanıdık manzaranın ardında çok daha karmaşık bir dünyanın bulunduğunu anlatıyor. Bilimsel araştırmaları uzun yıllara dayanan ormancılık deneyimiyle buluşturan Wohlleben; ağaçların çevreleriyle kurduğu ilişkileri, kaynak paylaşımını, birbirleriyle iletişim biçimlerini ve orman ekosisteminin görünmeyen bağlantılarını mercek altına alıyor. Doğaya yalnızca güzel bir manzara olarak değil, birbiriyle bağlantılı canlılardan oluşan büyük bir sistem olarak bakmayı sağlayan eser, bir sonraki orman yürüyüşünüzü biraz daha farklı gözlerle yapmanıza neden olabilir.

Müzik

Plağın Hikâyesi: Bir Formatın Zamansız Yolculuğu

Plak, müziğin yalnızca dinlendiği değil, aynı zamanda dokunulduğu, görüldüğü ve hissedildiği bir dönemin simgesiydi. Özellikle ses ve kayıt teknolojisinin hızla geliştiği 50’li yıllardan başlayarak 33’lük LP’ler albüm kültürünün, 45’lik plaklar ise tek şarkılık hitlerin taşıyıcısı olarak onlarca yıl boyunca müzik dünyasının merkezinde yer aldı. Pikabın başında geçirilen zaman ve iğnenin plağın yüzeyine değdiği o ilk an, plağı sıradan bir kayıt formatının ötesine taşıdı. Bir dönemin müziğini, yaşam biçimini ve ruhunu temsil eden plak, yıllar içerisinde başlı başına ikonik bir nesneye dönüştü.

Ancak 1980’lerle birlikte müzik dinleme alışkanlıkları hızla değişmeye başladı. Önce kaset, plağın karşısına pratiklik, taşınabilirlik ve kayıt yapabilme gibi önemli avantajlarla çıktı. Ardından Walkman’in yaygınlaşmasıyla müzik artık sadece evde değil, yolda da rahatça dinlenebilir hâle geldi. 80’lerin ortalarından itibaren CD’nin popülerleşmesiyle dijital ses, daha kompakt ve kullanışlı bir formatla müzik dünyasına girdi. Böylece plak üretimi önce yavaşça azalıp bir süre sonra da büyük ölçüde durma noktasına gelirken, 2000’lerde MP3 ve dijital formatlar, müziğe ulaşmanın yeni yollarını sundu. Bir zamanların vazgeçilmez formatı böylece bir anda değil, teknolojinin ve dinleme alışkanlıklarının da değişmesiyle sessizce hayatımızın merkezinden uzaklaştı. Hatta 90’ların başında bir dönem Unkapanı’nda firmaların depolarındaki plakları elden çıkarmak için yoğun çaba sarf ettiği, işi bilen koleksiyonerlerin ise bu plakları topladığı söylenir.

2000’li yıllara gelindiğinde ise beklenmedik bir geri dönüş yaşandı. Plak, genç bir kuşağın keşfettiği bir müzik formatı olarak yeniden hayatımıza girdi. Dijital müziğin sunduğu sınırsız erişimin karşısında fiziksel bir albümü elimizde tutabilmenin farklı bir deneyim olduğu yeniden fark edildi. Bu ilgi yalnızca ikinci el plaklarla sınırlı kalmadı. Yeni plak baskılarının sayısı arttı, eski kayıtlar yeniden basıldı; plak mağazaları yeniden hareketlendi ve plak günleri gibi etkinlikler düzenlenmeye başladı. Sonuç olarak, plağın altın çağını hiç yaşamamış gençler bu kültürün yeni takipçileri arasına katıldı. Böylece plak, geçmişten kalan bir hatıra olmaktan çıkıp yeniden üretilen, satın alınan, koleksiyonu yapılan bir müzik formatına dönüştü.

Peki plak, müziğin artık saniyeler içinde milyonlarca şarkıya ulaştığı bir çağda neden yeniden değer kazandı? Dijital müzik platformları, müziği her zamankinden daha ulaşılabilir hâle getirirken, plak müziği dinlemeyi yeniden bir deneyime dönüştürdü. Bir albümü seçmek, plağı kapağından çıkarmak, içerikle ilgili detayları okumak, pikaba yerleştirmek ve bir albümün tamamını dinleyebilmek, müziğe zaman ayırmanın ve onunla bağ kurmanın farklı bir biçimi hâline geldi.

Ancak plak kültürünün bugün yeniden ilgi görmesini yalnızca fiziksel bir objeye duyulan özlemle açıklamak eksik kalır. Plağın ardında analog bantlar, analog konsollar, stüdyolar, mikrofonlar ve en önemlisi müzisyenlerin, aranjörlerin, kayıt mühendislerinin ve prodüktörlerin emeği vardı. Bir plağı dinlemek, yalnızca bir ses taşıyıcısını çevirmek değil, o kaydın yapılması için harcanan zamanı, icranın içindeki insan dokunuşunu ve müziğin oluşma sürecini de hatırlamaktır.

Uzun yıllardır plak biriktiren bir koleksiyoncu olarak, plakları her zaman sadece fiziksel bir format olarak değil, bir dönemi içinde saklayan ve tarihi taşıyan bir araç olarak görmüşümdür. Koleksiyonumdan bir plağı elime aldığımda, özellikle bir dönem baskısıysa, üretildiği o yılı, o koşulları düşünürüm. Çünkü müzik kayıtları aynı zamanda ait oldukları dönemin de ruhunu taşırlar. Bunu plak kapaklarındaki tasarımlarda, kayıt tekniğindeki farklılıklarda, müzisyenlerin icra üslubunda, tercih edilen enstrüman ve orkestrasyonda ve daha birçok detayda görebilirsiniz.

Yazının sonunda, plağın üretim sürecini ve bu formatın geçmişten günümüze uzanan hikâyesini daha yakından görmek isteyenler için bir video paylaşmak istiyorum.

Plağın Üretim Süreci ve Hikâyesi 

https://www.youtube.com/watch?v=m-umNBbDK1s 

Sarp Akbal / Pazarlama ve Kurumsal İletişim Müdür Yardımcısı

Podcast

Nasıl Olunur? – Nilay Örnek

Gazeteci Nilay Örnek’in mikrofonunu işini ustalıkla yaptığına inandığı farklı alanlardan isimlere uzattığı Nasıl Olunur?, yaklaşık yedi yıllık yayın hayatında 250 bölümlük zengin bir sözlü arşiv oluşturdu. Sanattan bilime, gastronomiden mimariye, iletişimden edebiyata uzanan geniş konuk yelpazesiyle program, yalnızca insanların “ne iş yaptıklarını” değil, o işi nasıl öğrendiklerini, hangi deneyimlerden geçtiklerini ve kendi yollarını nasıl oluşturduklarını anlamaya çalışıyor. Farklı mesleklerin ve hayat hikâyelerinin perde arkasını merak edenler için uzun süre eşlik edebilecek podcastin 250 bölümlük arşivine Storytel ve Apple Podcasts üzerinden ulaşabilirsiniz.

Nasıl Olunur? – Apple Podcasts (https://podcasts.apple.com/tr/podcast/nas%C4%B1l-olunur/id1458003492) 

99% Invisible – Roman Mars

Her gün kullandığımız bir kapının kolundan şehirlerin sokak planlarına kadar hayatımız tasarımla çevrili. Peki bunların ne kadarını gerçekten fark ediyoruz? Roman Mars’ın hazırlayıp sunduğu İngilizce podcast 99% Invisible, mimari ve tasarımın çoğu zaman görünmeyen ama günlük hayatımızı şekillendiren ayrıntılarının peşine düşüyor. Yapıların, nesnelerin, tabelaların, şehirlerin ve gündelik alışkanlıkların ardındaki kararları hikâye anlatıcılığıyla keşfe çıkan program, özellikle “Bunu daha önce neden hiç düşünmedim?” dedirten içerikleri sevenler için keyifli bir dinleme alternatifi. Haftalık yayımlanan podcasti kendi internet sitesi, Spotify ve Apple Podcasts üzerinden dinleyebilirsiniz.

99% Invisible – Resmî Site (https://99percentinvisible.org/listen/) 

Articles of Interest – Avery Trufelman

Cepler neden bugünkü biçimini aldı? Bazı giyim tarzları nasıl onlarca yıl boyunca tekrar tekrar moda oluyor? Bir kıyafetin üretildiği yer, onun hikâyesini nasıl değiştiriyor? Avery Trufelman’ın hazırladığı İngilizce podcast Articles of Interest, modaya yalnızca trendler üzerinden değil; tarih, tasarım, üretim ve kültür üzerinden bakıyor. Gündelik hayatımızın en sıradan parçalarından biri gibi görünen kıyafetlerin ardındaki sosyal ve kültürel hikâyeleri araştıran program, moda tutkunlarının yanı sıra tasarım ve gündelik yaşamın görünmeyen ayrıntılarını merak edenlere de hitap ediyor. Sekizinci sezonuna ulaşan podcasti Apple Podcasts ve Spotify üzerinden dinleyebilirsiniz.

Articles of Interest – Apple Podcasts (https://podcasts.apple.com/us/podcast/articles-of-interest/id1455169228)

İşin Mutfağı – Tiyatro

Bir tiyatro oyunu perde açılmadan önce nasıl bir yolculuktan geçiyor? Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları tarafından hazırlanan İşin Mutfağı – Tiyatro, sahnede gördüğümüz dünyanın arkasındaki yaratıcı sürece yakından bakıyor. Tiyatro sanatçılarının mesleğe giriş hikâyelerinden bir oyunun sahneye taşınmasına, oyunculuktan tiyatro kurumlarının geçmişine uzanan sohbetler; sahne sanatlarını yalnızca seyirci koltuğundan değil, üretim tarafından da keşfetme fırsatı sunuyor. Tiyatronun görünmeyen emeğini ve yaratıcı dünyasını merak edenler için yeni ve farklı bir dinleme alternatifi olan programa Apple Podcasts üzerinden ulaşabilirsiniz.

İşin Mutfağı – Tiyatro – Apple Podcasts (https://podcasts.apple.com/tr/podcast/i-%C5%9Fin-mutfa%C4%9F%C4%B1-tiyatro/id1886143485)

Youtube

Great Art Explained

Bir sanat eserine baktığınızda aslında ne görüyorsunuz? Küratör ve sanat tutkunu James Payne’in hazırladığı İngilizce YouTube serisi Great Art Explained, her bölümde dünyanın önemli resim veya heykellerinden birini merkeze alarak eserin hikâyesini, sanatçısını, dönemini ve görünmeyen ayrıntılarını anlaşılır bir dille çözümlüyor. Sanat tarihinin kimi zaman mesafeli görünen terminolojisini bir kenara bırakan kanal, uzmanlık gerektirmeden sanat eserlerine daha yakından bakabilmenin keyifli bir yolunu sunuyor. Sanata ilgi duyan veya bir müzede gördüğü eserin ardındaki hikâyeyi biraz daha iyi anlamak isteyenler, seriye YouTube üzerinden ücretsiz ulaşabilirler.

Great Art Explained – YouTube (https://www.youtube.com/@GreatArtExplained) 

Never Too Small

Küçük bir yaşam alanı ne kadar yaratıcı olabilir? İngilizce içerik üreten Never Too Small, dünyanın farklı şehirlerindeki mikro daireleri, küçük evleri ve sınırlı metrekareleri akıllı tasarım çözümleriyle dönüştüren projeleri mercek altına alıyor. Mimar ve tasarımcıların kendi projelerini anlattığı videolar; alan kullanımı, işlevsellik ve estetik arasında kurulabilecek yaratıcı ilişkiye dair ilham verici örnekler sunuyor. Mimariye, iç mekân tasarımına veya yalnızca iyi düşünülmüş yaşam alanlarına ilgi duyanlar için görsel açıdan da keyifli bir keşif alanı olan kanala YouTube üzerinden ücretsiz ulaşabilirsiniz.

Never Too Small – YouTube (https://www.youtube.com/@nevertoosmall) 

Khan Academy Türkçe TR

Bir konuyu merak etmek için öğrenci olmak gerekmiyor. Kâr amacı gütmeyen uluslararası eğitim platformu Khan Academy’nin Türkçe içeriklerini sunan Khan Academy Türkçe; bilimden ekonomiye, matematikten sanat tarihine uzanan binlerce ücretsiz eğitim videosunu herkesin erişimine açıyor. Türkiye’de Bilimsel ve Teknik Yayınları Çeviri Vakfı tarafından Türkçeleştirilen platform, kendi hızında yeni bir konu öğrenmek veya yıllar önce merak edip bir türlü fırsat bulamadığı bir alana yeniden dönmek isteyenler için kapsamlı bir dijital kaynak sunuyor. 12 bini aşkın Türkçe ders videosunun yer aldığı içeriklere Khan Academy Türkçe internet sitesi ve YouTube kanalı üzerinden ücretsiz ulaşabilirsiniz.

Khan Academy Türkçe – Resmî Site (https://www.khanacademy.org.tr/)